Zjawiska woli
Wynika stąd złożoność struktury zjawisk woli, a przez to także charakteru. Spontaniczna aktywność, która w pewnym stopniu charakteryzuje każdego człowieka, a która specjalnie widoczna jest-u dzieci, stanowi ważny punkt wyjścia procesów wychowawczych, a zwłaszcza samowychowawczych. Warunkiem powodzenia najważniejszej naturalnej metody uczenia się, to jest przez "próby i błędy", o której później będziemy mówili obszerniej, jest trwała, spontaniczna aktywność uczącego się. Jeżeli chodzi o wpływanie na sferę działania człowieka, to wpływ ten dokonuje się najczęściej przez podsuwanie motywów mających spowodować decyzję w określonym kierunku. Oddziaływanie to nie bywa trudne, skoro podsuwa się motywy zbieżne z "naturalnymi", pierwotnymi tendencjami. Inaczej przedstawia się sprawa spowodowania decyzji niezupełnie z nimi zgodnej, a zwłaszcza w przypadku wytwarzania tego rodzaju stałej dyspozycji. Kwestia, w jakich granicach wychowanie może tu uzyskać pewne rezultaty, nie jest jeszcze dokładnie zbadana.